Oké, laten we eerlijk zijn : een perfecte pannenkoek bakken is niet zo simpel als het lijkt. Je hebt dat beslag gemaakt, de pan staat op het vuur, en BAM – je eerste pannenkoek plakt vast, scheurt, of wordt gewoon een ramp. Frustrerend, toch ? Het geheim zit hem vaak in de pan die je gebruikt. En nee, niet elke pan is geschikt voor pannenkoeken, ook al denk je van wel.
Ik heb zelf jarenlang met een oude koekenpan geworsteld tot ik eindelijk doorhad dat het probleem niet mijn techniek was (nou ja, niet alleen), maar gewoon mijn materiaal. Sindsdien ben ik een beetje geobsedeerd geraakt door het vinden van de juiste pan. Trouwens, als je meer wilt weten over kooktechnieken en materiaalkeuzes, kun je ook eens kijken op https://www.mariecuisine.fr – daar vind je vaak interessante tips. Maar goed, terug naar onze pannenkoeken.
Antiaanbaklaag : de makkelijkste keuze (maar niet altijd de beste)
Een antiaanbakpan is waarschijnlijk wat de meeste mensen thuis hebben staan. En ik snap het : ze zijn super gebruiksvriendelijk. Je pannenkoeken glijden er bijna vanzelf uit, je hebt amper boter nodig, en schoonmaken ? Een makkie. Voor beginners of als je gewoon snel een stapel pannenkoeken wilt bakken zonder gedoe, is dit echt een goede optie.
Maar – en dit is belangrijk – niet elke antiaanbakpan is hetzelfde. Die goedkope van €15 die je bij de supermarkt koopt ? Die gaat na een half jaar al kapot. De coating begint te slijten, vooral als je met metalen spatels werkt (doe dat alsjeblieft niet). Ga liever voor een degelijke pan van merken zoals Tefal of BK, die kosten wat meer maar houden makkelijk een paar jaar mee als je er netjes mee omgaat.
Persoonlijk vind ik het nadeel van antiaanbak dat je niet die mooie croustillant krijgt aan de randjes van je pannenkoek. Weet je, dat licht krokante effect ? Dat krijg je gewoon niet echt met teflon. Maar als je van zachte, gelijkmatig gebakken pannenkoeken houdt, is dat geen probleem.
Gietijzeren pan : old school maar eigenlijk briljant
Hier wordt het interessant. Een gietijzeren pan is zwaar, vraagt wat onderhoud, maar mijn god – als je hem eenmaal goed hebt ingebakken, bak je de beste pannenkoeken van je leven. Echt waar. Het geheim zit hem in die natuurlijke antiaanbaklaag die ontstaat door het inbakken. Je bouwt laagje voor laagje een soort beschermfilm op van olie en hitte, en na een tijdje is het net alsof je pan “getraind” is voor pannenkoeken.
Waarom is dit zo goed ? Ten eerste : de warmteverdeling is fantastisch. Gietijzer houdt warmte vast als een pro, dus je pannenkoeken bakken gelijkmatig zonder koude plekken. Ten tweede : je kunt écht hoge temperaturen aan, wat zorgt voor die perfecte goudbruine kleur. En ten derde, en dit is misschien wel het leukste : een goed onderhouden gietijzeren pan gaat letterlijk generaties mee.
Het nadeel ? Je moet er echt voor zorgen. Na elk gebruik even schoonmaken (zonder afwasmiddel !), kort verhitten om hem droog te krijgen, en af en toe opnieuw inbakken met een dun laagje olie. Klinkt als werk, en dat is het ook een beetje. Maar als je van koken houdt en graag investeert in kwaliteit, is dit echt de moeite waard.
RVS pan met dikke bodem : voor de avonturiers
Eerlijk gezegd, een roestvrijstalen pan is niet mijn eerste keuze voor pannenkoeken. Maar sommige mensen zweren erbij, en ik snap waarom. Als je de temperatuur goed onder controle hebt en genoeg vet gebruikt, kun je ook met RVS mooie resultaten krijgen. Het voordeel is dat deze pannen onverwoestbaar zijn – je kunt ze in de vaatwasser gooien, schrobben met metaal, geen enkel probleem.
Het nadeel ? Pannenkoeken plakken sneller vast als je niet oppast. Je hebt echt voldoende boter of olie nodig, en de pan moet op de juiste temperatuur zijn (niet teheet, niet te koud). Ik zou zeggen : als je al ervaring hebt met koken en je hebt het feeling met je pans, probeer het gerust. Anders wordt het een beetje een crime scene in je keuken.
En wat met die speciale crêpepan dan ?
Ah ja, de crêpepan – of eigenlijk de crêpe-koekenpan zoals we ze hier noemen. Deze zijn super plat, met lage randen, speciaal ontworpen om pannenkoeken (of crêpes, uiteraard) makkelijk te kunnen keren. Als je regelmatig pannenkoeken bakt, is dit misschien een leuke investissie. Ze zijn meestal gemaakt van antiaanbak of gietijzer, en door die platte vorm kun je je pannenkoeken écht gemakkelijk keren zonder drama.
Persoonlijk heb ik er eentje van 28 cm doorsnede, en dat is perfect voor klassieke Nederlandse pannenkoeken. Niet te groot, niet te klein. Maar weet je wat ? Als je al een goede antiaanbak- of gietijzeren koekenpan hebt van ongeveer 24-28 cm, hoef je echt geen speciale crêpepan te kopen. Scheelt weer ruimte in je keukenkast.
Welke diameter moet je pan eigenlijk hebben ?
Dit hangt een beetje af van hoe groot je je pannenkoeken wilt. Voor standaard Nederlandse pannenkoeken zou ik zeggen : 24 tot 28 cm is ideaal. Kleiner wordt het een beetje kinderachtig, groter wordt het lastig om te keren (tenzij je echt handig bent met die spatel).
Ik heb zelf een 26 cm antiaanbakpan en een 28 cm gietijzeren pan. De 26 cm gebruik ik doordeweeks voor snelle pannenkoeken, de gietijzeren haal ik erbij in het weekend als ik tijd heb en echt perfect wil bakken. Werkt voor mij.
Tips om te voorkomen dat je pannenkoeken vastplakken
Oké, je hebt nu je pan, maar hoe zorg je dat die pannenkoeken niet gaan kleven ? Een paar dingen die echt helpen :
Verwarm je pan goed voor – maar niet te heet. Middelmatig vuur is meestal perfect. Test door een druppel water in de pan te gooien : als het sist en verdampt, ben je ready.
Gebruik genoeg vet, zelfs met antiaanbak. Een klein klontje boter of een scheut olie maakt echt verschil. En ja, het smaakt ook gewoon lekkerder.
Laat je beslag even rusten voordat je gaat bakken – een half uurtje in de koelkast helpt om de gluten te ontspannen. Dit heeft niks met je pan te maken, maar je pannenkoeken worden er echt beter van.
Draai je pannenkoek pas om als je ziet dat de onderkant loslaat en de bovenkant bijna droog is. Als je te vroeg keert, gaat het mis. Patience, my friend.
Mijn persoonlijke winnaar ? Gietijzer (met een backup antiaanbakpan)
Als ik moet kiezen, ga ik voor gietijzer. De smaak, de textuur, de nostalgie van een pan die misschien wel honderd jaar meegaat – daar wordt ik gewoon blij van. Maar ik begrijp ook dat niet iedereen daar zin in heeft of tijd voor heeft. En dat is oké.
Voor dagelijks gebruik, als je gewoon snel pannenkoeken wilt bakken zonder gedoe, is een goede antiaanbakpan van een degelijk merk een uitstekende keuze. Simpel, betrouwbaar, en werkt gewoon.
Het belangrijkste is niet zozeer welke pan je koopt, maar dat je een pan hebt die bij jouw manier van koken past. Kook je graag en heb je geduld ? Gietijzer. Wil je vooral gemak ? Antiaanbak. Simpel.
En nu, ga die pannenkoeken bakken. Succes !