Oké, laten we eerlijk zijn : zodra de zon een beetje doorbreekt, begint iedereen na te denken over buiten koken. En dan komt die vraag altijd terug : plancha of barbecue ? Ik heb het zelf ook lang niet geweten, en misschien herken je dat. Je staat in de bouwmarkt, kijkt naar die glimmende planchas en die stoere barbecues, en je denkt : wat moet ik nou eigenlijk hebben ?
Het grappige is dat beide apparaten hartstikke populair zijn, maar ze werken compleet anders. Als je meer wilt weten over de verschillende soorten planchas en hun specificaties, kun je trouwens ook een kijkje nemen op https://ma-plancha.fr waar ze behoorlijk diep op de materie ingaan. Maar goed, laten we hier vooral praktisch blijven : wat past bij jouw manier van koken ?
De plancha : dat gladde bakoppervlak
Een plancha is eigenlijk een grote, vlakke plaat die behoorlijk heet wordt. Je zet hem aan, hij komt op temperatuur – vaak tussen de 200 en 300 graden – en dan bak je erop alsof je een enorme koekenpan hebt. Ik vind het persoonlijk heel fijn werken, omdat je volledige controle hebt over wat er gebeurt.
Het voordeel ? Je verliest geen sappen. Als je bijvoorbeeld garnalen bakt of groenten, blijft alles mooi op die plaat liggen. Niets valt tussen de roosters, niets vat vlam. En dat maakt het ook een stuk gezonder, want je hebt geen verbrand vet of zwartgeblakerde randjes die tussen de kolen vallen en rook veroorzaken.
Wat ik zelf ook fijn vind : je kunt er echt van alles op kwijt. Dunne plakjes courgette, spiegeleieren, zelfs pannenkoeken als je gek wilt doen op een zondagochtend. Probeer dat maar eens op een barbecue. Het is veelzijdiger dan je denkt.
De barbecue : dat échte grillgevoel
Maar ja, een barbecue heeft natuurlijk ook iets magisch. Die geur van houtskool, die strepen op je biefstuk, dat knapperige randje… Daar kun je moeilijk omheen. Een barbecue werkt met directe hitte van onderen, vaak met houtskool of gas, en het eten ligt op een rooster boven de vuurbron.
Het nadeel ? Je moet echt opletten. Vet druppelt naar beneden, kan vlam vatten, en voor je het weet heb je aangebrande kippenpoten. Ik heb het zelf ook vaak genoeg meegemaakt, hoor. Te hoog vuur, te dicht bij de kolen, en opeens is alles zwart van buiten en rauw van binnen.
Wat wel gaaf is aan een barbecue : je kunt indirect grillen. Dat betekent dat je de kolen aan één kant legt en het vlees aan de andere kant, zodat het langzaam gaar wordt door de warmte eromheen. Dat werkt fantastisch voor grotere stukken vlees, zoals spareribs of een hele kip. Dat lukt op een plancha gewoon niet.
Smaak : en dat is waar het om draait, toch ?
Eerlijk gezegd is dit het belangrijkste. Een barbecue geeft je die typische rokerige smaak en die mooie Maillard-reactie (dat is die bruine korst die zo lekker smaakt). Het vlees krijgt echt die gegrilde touch. Als je fan bent van dat klassieke BBQ-gevoel, dan is een barbecue gewoon onverslaanbaar.
Een plancha daarentegen behoudt de smaak van het ingrediënt zelf veel beter. Omdat alles op een hete plaat bakt, krijg je meer een “gebakken” effect, zoals in een pan, maar dan met veel meer vermogen. Perfect voor vis, schelpdieren, groenten. De smaak blijft zuiver, intens.
Wat ik zelf merk : met een plancha proef je écht wat je eet. Met een barbecue proef je ook… de barbecue. Snap je wat ik bedoel ? Het is niet beter of slechter, het is anders.
Gebruiksgemak : hoeveel tijd heb je ?
Oké, even praktisch. Een plancha is eigenlijk plug-and-play. Je zet hem aan, wacht vijf minuten, en je kunt beginnen. Schoonmaken gaat ook vrij vlot : je krabt de resten eraf, veegt het schoon, klaar. Sommige modellen kun je zelfs afnemen en in de vaatwasser gooien.
Een barbecue vraagt meer voorbereiding. Houtskool aansteken, wachten tot de kolen goed gloeiend zijn (zeker 20 tot 30 minuten), en daarna nog eens afkoelen en schoonmaken. Dat rooster vol aangekoekt vet… ja, dat ken je wel. Het is meer werk, dat moet gezegd.
Ben je iemand die op een doordeweekse avond snel wat wil grillen ? Dan is een plancha echt handiger. Wil je er op zaterdag een heel ritueel van maken, biertje erbij, vrienden uitnodigen ? Dan hoort een barbecue daar gewoon bij.
Gezondheid : maakt het uit ?
Ja, een beetje wel. Omdat een plancha geen open vuur heeft en geen vet naar beneden druipt dat verbrandt, ontstaan er minder schadelijke stoffen zoals PAK’s (polycyclische aromatische koolwaterstoffen). Dat klinkt ingewikkeld, maar het komt erop neer dat er minder rokerige, verbrandde troep op je eten terechtkomt.
Bij een barbecue kan dat wel gebeuren, vooral als je niet oplet en het vet in de vlammen terechtkomt. Dat betekent niet dat barbecueën ongezond is, maar je moet er gewoon iets bewuster mee omgaan. Mager vlees gebruiken, niet te dicht op het vuur, en regelmatig draaien helpt al enorm.
Wat kost het ?
Planchas beginnen rond de 80-100 euro voor een simpel model, en kunnen oplopen tot meer dan 500 euro voor professionele gastro-planchas met meerdere zones. Barbecues zijn er al vanaf 30 euro (van die simpele wegwerpversies), maar een goede houtskoolbarbecue of gasbarbecue kost je al snel tussen de 150 en 600 euro.
Denk ook aan de onderhoudskosten. Houtskool moet je blijven kopen, een plancha draait op gas of elektriciteit. Op de lange termijn is een elektrische plancha waarschijnlijk goedkoper in gebruik.
Dus… plancha of barbecue ?
Kies een plancha als je :
- Snel en makkelijk wilt koken
- Graag vis, groenten of delicate ingrediënten bereidt
- Weinig zin hebt in gedoe met vuur en schoonmaken
- Gezonder wilt grillen zonder verbrand vet
Kies een barbecue als je :
- Die typische BBQ-smaak en geur belangrijk vindt
- Grote stukken vlees wilt grillen of roken
- Het hele ritueel van barbecueën leuk vindt
- Ruimte en tijd hebt voor voorbereiding
Zelf denk ik : waarom niet allebei ? Een kleine elektrische plancha voor doordeweeks, en een barbecue voor het weekend. Zo heb je het beste van twee werelden. Maar goed, dat is misschien iets te enthousiast gedacht.